Start - Doma - Home




Voved - Intro,

Poimot Turcija
Geografija,
Naselenie,
Resursi,
Istoriski pregled,
Islam,
Planirawe na patot,
Pova`ni datumi,
Regiite na Turcija,
Kako da se stigne,
Smestuvawe,
Popusti za stari i mladi, ,
[to se nosi na pat,
Grani~ni formalnosti,
Pari i Bak{i{,
Zdravjeto na pat,
Dr`avna vlast i partii,
Vojska i Policija,
Sudstvo i advokati,
Hronolo{ki prilog,
Sultani i pretsedateli

Umetnost i kultura,
Obrazovanie,
Turskiot jazik
Masovni medii,,
Turskata kujna,
MRAMORNA REGIJA
Edrene,
Istanbul,
Jalova,
Iznik,
Bursa, Canakkale,
Kutahija

EGEJSKA REGIJA
Troja i Aleksandira Troas,
Asos, Ajvalik,
Bergama,
Izmir,
Selxuk,
Manisa, Sart,
Pamukkale, Ezeroto Bafa, Priene, Milet, Didima, Milas, Bodrum,

MEDITERANSKA REGIJA
Marmaris,
Fetije,
Ka{, Demre,
Finike, Kemer,
Antalija, Perge, Side,
Alanja, Silifke, Mersin,
Tarsus, Adana, Hataj, Iskenderun,
Antakija

REGIJA NA CENTRALNA ANADOLIJA
Ankara, Bogazkale, Konja,
Kapadokija, Goreme, Urgup, Kajseri, Avanos

REGIJA NA JUGOISTO^NA ANADOLIJA
Gaziantep, Sanliurfa,
Dijarbakir, Malatja

CRNOMORSKA REGIJA
Sinop,
Samsun, Giresun
Trabzon, Sumela
Rize i okolinata

MINERALNI BAWI,
SPORT i SKI CENTRI,
STANOVI, IMOTI, ZEMJA
LITERATURA I LINKOVI,
VRABOTUVAWE
"INDEKS NA POIMI
TURCI ZA PAMETEWE,

Verojatno e toa "`al po mlados" no sekoga{, bukvalno sekoga{ koga }e vidam {kolnici na izleguvawe od ~asovi, zapojdeni doma, bez ogled koako mi e na du{ata me obleva silna radost. Razxavkani, kako ptici od razni vidovi, so razmaftani ~anti, ve}e nespastreni i razbu{aveni, od o~iwata samo iskri `ar, nade`i i sve`ina. Ne deka sli~no ~uvstvo nemam koga brzaat na u~ili{te, spretnati, kosite sve`o za~e{lani, oblekata spastrena a tie prekrasni deca - samite vistinski mali ~ove~iwa. Eden oktomvri {etajki od grad vo grad dol` mediteranskiot breg na Turcija, nema{e ni{to poubavo otkolku koga gi gledav po mesta kako Nev{ehir ili Mugla, site vo uniformi na u~ili{teto, site vo tri-~etvrti ~orapi vo eden dezen, so ko{ul~iwa vo ista boja i vratovrski so ednakov motiv, setriwata isti, site zapetlani, kosite na devoj~iwata is~e{lani i zategnati, ~evli~iwata bleskaat i site do edno, malo i golemo, prosto blikaat. Takvi isti sum gi gledal i vo Iton, Vindzor i Kejmbrix, ama tamu se o~ekuva. Takvo e opkru`uvaweto.

Vo Dereman ili Kajseri okolinata e sosema poinakva: se gleda a{i}are siroma{no i pokraj muliwata, rastandarkanite avtobusi i kepencite gi gleda{ istite onie angliski tertip deca i znae{ deka zemjava, kako i samite semejstva, pravat se {to mo`at za svoite deca. Koga toa se povtara dol` iljada kilometri pat, od edno do drugo pozabieno mesto, brzo se sfa}a deka Turcija razvila i samo usovr{uva eden kompleksen sistem na obrazovanie vo koj se pumpaat ogromni pari. Pove}e od sedum kvadrilioni liri, ako ba{ saka nekoj da znae.

Do neodamna site deca me|u 7 do 12 godini bea opfateni so petgodi{no zadol`itelno i besplatno obrazovanie. So vleguvawe vo erata na informatikata toa se poka`a nedovolno za{to vo tie pet godini be{e stutkano i osnovnoto ( ilkokul ) i dopolnitelnoto (ortaokul) obrazovanie. Sega zadol`itelnoto {koluvawe za Tur~iwata trae osum godini. Toa opfa}a okolu 7 milioni deca me|u 7-15 godi{na vozrast. Za poslednive pet godini brojot na devoj~iwa vo osnovnite u~ili{ta e zgolemen za nad 700,000: sega 97 otsto od devoj~iwata odat na {kolo. Nema mom~e koe ne e opfateno so zadol`itelnoto 8-godi{no obrazovanie.

Vakov golemen napredok bara i ogromni sredstva. Vo posledniot dostapen izve{taj na ministerot za nacionalno obrazovanie se veli deka od 18 avgust 1977 do 30 noemvri 2001 dr`avata preku Ziraat (agronomska) Banka i Halk (Javna) Banka kako dopolnitelni sredstva za obrazovanie stavila na raspolagawe eden quadrilion i 404 trilioni liri. Od buxetot ima u{te 6,9 od tie kvadrilioni. Vkupno toa e samo okolu 2,6 otsto od bruto nacionalniot dohod (baraat 4,25 otsto za vgodina) i izgleda malku, no prebogata Holandija dvoi odvaj 3,05 otsto. Samo za sporedba nasproti kulturniot bekgraund. Poenatata mi e deka vladata vo Ankara mo`e da istura kolku saka kvadrilioni liri ako gor{tacite iljada kilometri daleku tamu pod Ararat, ne sakaat da gi pu{taat }erki~kite na {kolo tuku gi teraat da tkajat ili ne znam {to. Ne e rabotata samo vo parite, iako ova se mnogu pari. Pred bri{eweto na onie silni nuli (vo januari 2005) sumata mo`ebi nema da zvu~i tolku impresivno (sekoga{ sum bil kecaro{ po matematika i finansii pa nio sega ne mo`am da ka`am kolku bi bilo ova vo evra, no obidete se samite) no sekako e brdo, ne, planina od pari. I eve kako se potro{eni:

875 trilioni za izgradba i obnova na u~ili{ta (103,983 novi u~ilnici),
127 trilioni za {kolski pomagala i inventar,
242 trilioni za Avtobusko Raznesuvawe, (630,000 u~enici besplatno se nosat i hranat na {kolo)
412 milijardi za {kolski proekti (221,000 nastavnici obu~eni da rabotat so kompjuteri),
56 trilioni za eksproprijacija na zemji{te,
14 trilioni za pe~atewe u~ebnici, (decata dobivaat okolu 10 milioni besplatni u~ebnici)
6,8 kvadrilioni za plati na nastavnicite i personalot (583,000 samo nastavnici),
339 milijardi za DDV a pokraj ova (ba{ kako kaj na{iot Nikola Popovski)
70 trilioni ima u{te na smetka vo dr`avnata blagajna


So namenski kredit od Svetskata banka vo 2,800 {koli izgradeni se 3,180 u~ilni za informativna tehnologija, za 6,000 {koli e kupen softver a 221,000 nastavnici zavr{ile ekstenzivni kursevi za rabota so razni kompjuterski sistemi i programi.

Srednoto naso~no ili gimnazisko, {to bi rekle po francuski lycèe, koe sleduva potoa, e isto taka besplatno za onie koi sakaat da prodol`at da u~at. Pred dve-tri godini vo gimnaziite ima{e nad 3,5 milioni a vo sredno naso~enite, stru~ni gi vikavme na vremeto, {koli blizu 750.000. Vkupno 4,25 milioni u~enici vo sredni u~ili{ta, po turski lyse . Pokraj vo ovie dr`avni u~ili{ta, obrazovanie mo`e da se stekne i vo plateni, privatni kolexi. Gi ima turliturli.

Obrazovanieto e pod resorot na Ministerstvoto za nacionalno obrazovanie (Milli Egitim Bakanligi) i cel svet mo`e negoviot minister da go kontaktira na telefon ili faks (+90 312 4177027). Jasno, ova va`no Ministerstvo ima odli~en vebsajt i na angliski jazik kade mo`e mnogu pove}e da doznaete za uslovite za studii i voop{to za {koluvawe vo Turcija. Zemjata se gordee so toa {to dodeka za izminatite 78 godini od sozdavawe na sovremena Turcija naselenieto se zgolemi petpati - dotoga{ brojot na studenti e pogolem 44 pati a brojot nastavnici 46 pati. Vo zemjata funkcioniraat 59,600 oficijalni i neoficijalni obrazovni ustanovi koi opfa}aat 18 milioni {kolnici.

Vo Turcija ima 76 univerziteti. Dr`avata finansira 53 univerziteti do koi se doa|a preku centralno reguliran konkurs. postojat 23 univerziteti {to se sopstvenost na razni fondacii i u{te 14 konzervatoriumi so 3,400 studenti po muzika.. Tie se opslu`eni so 66,700 univerzitetski personal od koi 43,000 nastavnici.. Na niv studiraat okolu 470.000 akademski gra|ani na zemjata. Na nekoi univerziteti bukvalno site predavawa se na angliski jazik. Me|u niv istanbulskiot Bogazici University od edna strana i ankarskite Bilkent University plus Middle East Technical University od druga.

Prvata zapadnoevropska obrazovna institucija ovde e Robert College , anglisko u~ili{te otvoreno vo 1863 a potoa Galatasarajskata gimnazija, francusko, vo 1868. Duri celi triesetina godini podocna, vo 1900-ta, }e se otvori Darulfununu Sahane, prviot Univerzitet na celata Otomanska imperija. Ne zvu~i za veruvawe, ama taka e. So fakulteti po teologija, prirodni nauki. matematika, literatura, pravo i medicina toj }e funkcionira taka nekoi 33 godini, {to }e re~e se dodeka vo Istanbul ne se formira pogolema grupa germanski profesori koi o~igledno ne sakale da mu slu`at na nacizmot na Adolf Hitler pa fatile xade ovde. So tie reformi Darulfununu Sahane, e zatvoren i na negovo mesto niknuva Istanbulskiot Univerzitet. Germancite, makar{to sekoga{ bile mnogu jaki vo filozofskite nauki, ovde, kako prakti~ni lu|e, pritiskale prvenstveno na {umarstvo, zemjodelie, rudarstvo, mineralogija i sli~ni oblasti kade na doma}inite im trebale kvalifikuvani lokalni lu|e. Pred 20-tina godini e izvr{ena temelna reforma na visoko{kolskite i nau~no istra`uva~ki institucii, {to odvaj pred samo 8 godini }e rezultira so vostanovuvaweto na Turskata akademija na naukite, edna prili~no kompleksna institucija. Kolku taa tolku drugi u~estvuvaat vo finansiraweto na 50 procenti od rashodite za nau~noistra`uva~kite proekti {to se odobreni, dodeluvaat stipendii, objavuvaat trudovi.

Zemjata izdeluva nad edna milijarda dolari (okolu 0,5 otsto od bruto nacionalniot dohod) za istragi i studii. Toa e 45 pati pomalku otkolku vo pove}eto industrijalizirani zemji.

Univerziteti vo Istanbul

1. Bogaziçi Üniversitesi (University of Bosphorus)
Pregled na (nekoi) fakulteti i katedri (so instituti za postdimplomski studii):
Chemistry, History, Mathematics, Molecular Biology and Genetics, Philosophy, Physics, Psychology, Sociology, Translation and Interpreting Studies, Turkish Language and Literature, Western Languages and Literature, Economics:Management, Political Science and International Relations, Computer Education and Educational Technology, The Faculty of Engineering: Chemical Engineering Civil Engineering, Computer Engineering, Electrical and Electronic Engineering, Industrial Engineering Mechanical Engineering, International Trade Department, Management Information Systems Department, Tourism Administration Department; Post-graduate: The Institute of Bio-Medical Engineering: Medical Imaging- Cellular Imaging and Electrophysiology Lab.-Computer Laboratory-Biomedical Signal Processing Laboratory - Biophotonics Laboratory - Medical Device Testing & Calibration Lab. - Medical Imaging Laboratory - Robotics Laboratory - Biomedical Optical; The Institute of Environmental Sciences, The Kandilli Observatory and Earthquake Research Institute: Earthquake Engineering, Geodesy, Geophysics.

2. Galatasaray Üniversitesi
Imaat odli~en veb-sajt so pregledni informacii na angliski, francuski i, jasno, na turski. Formiran e od Sultan Bejazid Vtori kako Galata Saraj Imperi- jalna [kola. Originalnata zgrada od 1481 sega e Galata Lisej. Mnogu presti`no mesto. Ova e toj ~uen Darulfunun za pravni nauki:.
Faculty of Law - Law;
Faculty of Economics and Administrative Sciences - Economics, Politics and Public Administration, Business Administration, International Relations;
Faculty of Communications - Communications;
Faculty of Engineering and Technology - Industrial Engineering, Computer Engineering;
Faculty of Science and Letters-Philosophy,
Sociology;

3. Istanbul Teknik Üniversitesi (Istanbul Technical University)-WWW
Istanbul Teknik Üniversitesi (Istanbul Technical University)-Gopher
4. Istanbul Universitesi 5. Marmara Universitesi
6. Mimar Sinan Universitesi, Istanbul
7. Yildiz Teknik Üniversitesi Yildiz Teknik Üniversitesi
(Yildiz Technical University)-WWW
Yildiz Teknik Univ.
Yildiz Teknik Üniversitesi (Yildiz Technical University)-Gopher

Univerziteti vo Ankara
8. Ankara Üniversitesi
9. Gazi Üniversitesi (Gazi University) - WWW
Gazi Universitesi - Web Gazi Üniversitesi (Gazi University) - Gopher
10. Hacettepe Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi (Hacettepe University) - Gopher
11. Orta Dogu Teknik Üniversitesi (Middle East Technical University)-WWW
Orta Dogu Teknik Üniversitesi (Middle East Technical Univ.)-Gopher
Orta Dogu Teknik Üniversitesi (METU) - FTP Archive

Univerziteti vo Izmir
12. Dokuz Eylul Üniversitesi, Izmir Dokuz Eylul Üniversitesi
(University of September the 9th)-Gopher
13. Ege Üniversitesi (Agean University) - WWW
Ege Üniversitesi (Agean University) - Unix Gopher
Ege Üniversitesi (Agean University) - VM Gopher
14. Izmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
(Izmir Institute of Technology WWW Home Page)

Drugi Univerziteti
15. Abant Izzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
16. Adnan Menderes Üniversitesi, Aydin.
The School of Tourism Administration & Hotel Management
17. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
18. Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
19. Anadolu Üniversitesi, Eskisehir
Anadolu Üniversitesi (University of Anatolia) - Gopher
20. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
21. Balikesir Üniversitesi, Balikesir.
22. Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
23. Çukurova Üniversitesi, Adana.
24. Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas
Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas.
25. Çanakkale 18 Mart Üniversitesi , Canakkale.
26. Dicle Üniversitesi, Diyarbakir.
27. Dumlupinar Üniversitesi, Kutahya.
28. Erciyes Üniversitesi, Kayseri Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
29. Firat Üniversitesi, Elazig. (Firat Üniversitesi, Elazig)
30. Gazi Antep Üniversitesi (University of Gazi Antep) - WWW,
Gazi Antep [Gaziantep Üniversity Web server]
31. Gaziosmanpasa Üniversitesi, Tokat.
(Gaziosmanpasa Üniversitesi, Tokat)
32. Harran Üniversitesi, Urfa.
33. Inönü Üniversitesi, Malatya.
34. Kafkas Üniversitesi, Kars
35. Kahramanmaras Sütçü Imam Üniversitesi, Kahraman Maras.
36. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
37. Kirikkale Üniversitesi, Kirikkale.
38. Kocaeli Üniversitesi , Izmit.
39. Mersin Üniversitesi, Mersin.
40. Mugla Üniversitesi , Mugla.
41. Mustafa Kemal Üniversitesi, Antakya.
42. Nigde Üniversitesi, Nigde.
43. Ondokuz Mayis Üniversitesi, Samsun
44. Osman Gazi Üniversitesi, Eskisehir
45. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
46. Sakarya Üniversitesi (Sakarya Üniversitesi), Sakarya.
47. Selcuk Üniversitesi, Konya.
48. Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
49. Trakya Üniversitesi, Edirne.
50. Uludag Üniversitesi, (Uludag University) - WWW, Bursa.
Uludag Üniversitesi (Uludag University) - Gopher
51. Yüzüncü Yil Üniversitesi, Van.
52. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi
(Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Zonguldak).
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Zonguldak.

VESTI   HABERLER

Izgledite na Qube Bo{kovski vo mart

Na{ite {ansi pred Me|unarodniot sud vo Hag

EU gi razbraduva buli~iwata

THE ROYAL ACADEMY LONDON

Turcite:
Patuvawe dolgo Iljada Godini,
600-ta do 1600-ta.

22 January do 12 April 2005

Sponzori:
Garanti Bank,
Corus
Aygaz


Ovaa isklu~itelna izlo`ba go istra`uva umetni~koto i kulturno blago na Turcite od vnatre{nosta na Azija do Istanbul i ponatamu.
Taa premostuva cel eden milenium,
od 600-ta do 1600-ta godina,
i niz delikaten tekstil, iluminacii, kalgrafii, kopanici, metal i keramika
otkriva zasenuva~ko raznoobrazie na tvore~kiot izraz koe kulminira so blesokot na
Otomanskata imperija.

Na pokaz se nad 350
nepovtorlivi tvorbi, glavno od pro~uenite zbirki na
MuzejotTopkapi Saraj
odnosno na
Muzejot na Turskata i Islamska Umetnost

vo Istanbul, me|u koi golem broj nikoga{ ne bile izlo`uvani nadvor od Turcija
Posetitelot poa|a
na izvonredno patuvawe, prvo koe go pretstavuva
razvojot na Turki~kite kulturi.

Vo petocite i sabotite nave~er specijalno otvoreno do 22:00 ~asot